Wat zijn de wettelijke eisen voor veiligheidsschoenen in Nederland?
Veiligheidsschoenen zijn in veel sectoren een verplicht onderdeel van de persoonlijke beschermingsmiddelen. Toch is er vaak onduidelijkheid over welke regels er precies gelden, welke normen van toepassing zijn en wie verantwoordelijk is voor de aanschaf. Zeker in de agrarische sector, waar werklaarzen en veiligheidsschoenen dagelijks worden gebruikt, is het belangrijk om goed geïnformeerd te zijn. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de wettelijke eisen voor veiligheidsschoenen in Nederland.
Of je nu werkt met zware machines, op een natte ondergrond loopt of omgaat met scherpe materialen: de juiste bescherming aan je voeten kan ernstig letsel voorkomen. Hieronder vind je een helder overzicht van alles wat je moet weten.
Wat zijn veiligheidsschoenen en wanneer zijn ze verplicht?
Veiligheidsschoenen zijn schoenen of laarzen met speciale beschermende eigenschappen, zoals een stalen of composiet neus, die de voeten beschermen tegen letsel op de werkvloer. Ze zijn verplicht wanneer een risicobeoordeling uitwijst dat er gevaar bestaat op voetletsel door vallende voorwerpen, doorboring, uitglijden of andere werkgerelateerde risico’s.
De verplichting om veiligheidsschoenen te dragen is vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en het bijbehorende Arbobesluit. Hierin staat dat werkgevers verplicht zijn om risico’s op de werkvloer te inventariseren via een Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Als uit die inventarisatie blijkt dat er risico bestaat op voetletsel, moet de werkgever passende persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar stellen, waaronder veiligheidsschoenen of werklaarzen.
In de agrarische sector zijn veiligheidsschoenen in de meeste situaties verplicht; denk aan het werken met tractoren, shovels, palletwagens of het hanteren van zware substraatbalen. Ook bij werkzaamheden op natte of gladde ondergronden zijn goede werklaarzen met de juiste bescherming onmisbaar.
Welke normen en keurmerken gelden voor veiligheidsschoenen in Nederland?
In Nederland moeten veiligheidsschoenen voldoen aan de Europese norm EN ISO 20345. Deze norm stelt minimumeisen aan de bescherming die een veiligheidsschoen moet bieden, zoals een beschermende neus die bestand is tegen een impactenergie van 200 joule. Schoenen die aan deze norm voldoen, zijn herkenbaar aan het CE-keurmerk en de aanduiding SB of hoger.
Naast de basisnorm EN ISO 20345 bestaan er ook normen voor werkschoenen (EN ISO 20346) en beroepsschoenen (EN ISO 20347). Het verschil zit in het beschermingsniveau van de neus. Voor de meeste risicovolle werkzaamheden in de agrarische sector geldt de zwaarste norm, EN ISO 20345, als minimum.
Het CE-keurmerk op veiligheidsschoenen geeft aan dat het product is getest en gecertificeerd volgens de geldende Europese normen. Zonder dit keurmerk mogen veiligheidsschoenen niet als persoonlijk beschermingsmiddel worden ingezet op de werkvloer. Let bij aankoop altijd op dit keurmerk en de bijbehorende normcodering op de schoen of in de productdocumentatie.
Wat betekenen de verschillende beschermingsklassen van veiligheidsschoenen?
De beschermingsklassen van veiligheidsschoenen geven aan welke aanvullende beschermingseigenschappen een schoen heeft boven op de basisvereisten. De klassen worden aangeduid met codes zoals S1, S2, S3, S4 en S5, waarbij elke klasse een specifieke combinatie van eigenschappen vertegenwoordigt.
Hieronder vind je een overzicht van de meest voorkomende klassen:
- SB: Basisklasse met beschermende neus (200 joule), geen extra eisen.
- S1: Antistatisch, energieabsorptie in de hiel, gesloten hiel.
- S2: Alle eigenschappen van S1, plus waterbestendigheid van het bovendeel.
- S3: Alle eigenschappen van S2, plus een doorboringsbestendige zool en profiel.
- S4: Laarzen van rubber of polymeer, antistatisch en energieabsorptie in de hiel.
- S5: Alle eigenschappen van S4, plus een doorboringsbestendige zool en profiel.
Voor de agrarische sector zijn S3-schoenen en S5-werklaarzen het meest gangbaar. S3-schoenen zijn geschikt voor droge tot licht vochtige omgevingen, terwijl S5-werklaarzen ideaal zijn voor natte werkomstandigheden, zoals in de glastuinbouw of bij buitenwerkzaamheden in de herfst en winter.
Wie is verantwoordelijk voor het verstrekken van veiligheidsschoenen: werkgever of werknemer?
De werkgever is wettelijk verplicht om veiligheidsschoenen te verstrekken wanneer uit de RI&E blijkt dat deze noodzakelijk zijn. Dit is vastgelegd in het Arbobesluit, artikel 8.1. De kosten van persoonlijke beschermingsmiddelen mogen nooit op de werknemer worden verhaald.
De werknemer heeft op zijn beurt de plicht om de verstrekte veiligheidsschoenen daadwerkelijk te dragen en correct te gebruiken. Dit is eveneens vastgelegd in de Arbowet. Een werkgever mag een werknemer aanspreken als hij of zij de veiligheidsschoenen niet draagt, en in ernstige gevallen kunnen daaraan arbeidsrechtelijke consequenties verbonden zijn.
Zelfstandigen en zzp’ers zijn zelf verantwoordelijk voor de aanschaf van geschikte veiligheidsschoenen. Wanneer een zzp’er werkzaamheden uitvoert op het terrein van een opdrachtgever, gelden de veiligheidsregels van die opdrachtgever, inclusief de eisen aan persoonlijke beschermingsmiddelen.
Hoe kies je de juiste veiligheidsschoen voor de agrarische sector?
De juiste veiligheidsschoen voor de agrarische sector kies je op basis van de specifieke risico’s van de werkzaamheden, de werkomgeving en de pasvorm. Gebruik de uitkomsten van de RI&E als leidraad voor de minimale beschermingsklasse.
Houd bij de keuze rekening met de volgende factoren:
- Werkomgeving: Werk je veel buiten of op een natte ondergrond? Kies dan voor S5-werklaarzen met een waterdichte constructie.
- Type werkzaamheden: Bij het werken met machines of zware materialen is een doorboringsbestendige zool (S3 of S5) essentieel.
- Draagcomfort: Veiligheidsschoenen die de hele dag worden gedragen, moeten goed passen en voldoende demping bieden om vermoeidheid te voorkomen.
- Onderhoud en duurzaamheid: Kies materialen die bestand zijn tegen de stoffen en omstandigheden waarmee je dagelijks in contact komt.
- Aanvullende bescherming: Denk aan extra enkelbescherming of chemisch bestendige materialen als de werkzaamheden dat vereisen.
Werklaarzen zijn in de agrarische sector vaak praktischer dan lage veiligheidsschoenen, omdat ze ook de enkels en het onderbeen beschermen tegen spatten, modder en vocht. Zorg er altijd voor dat de gekozen schoen of laars het CE-keurmerk draagt en voldoet aan de juiste norm.
Wat zijn de gevolgen als veiligheidsschoenen niet aan de wettelijke eisen voldoen?
Als veiligheidsschoenen niet voldoen aan de wettelijke eisen, lopen zowel de werkgever als de werknemer risico. Voor de werkgever kan een inspectie door de Nederlandse Arbeidsinspectie leiden tot een waarschuwing, een eis tot naleving of een directe boete, afhankelijk van de ernst van de overtreding.
Bij een arbeidsongeval waarbij blijkt dat de veiligheidsschoenen niet aan de eisen voldeden of niet werden gedragen, kan de werkgever aansprakelijk worden gesteld voor de schade. Dit kan leiden tot aanzienlijke financiële en juridische gevolgen. Verzekeraars kunnen in dergelijke gevallen ook weigeren schade te vergoeden.
Voor de werknemer geldt dat het niet dragen van verplichte veiligheidsschoenen kan worden gezien als nalatigheid, wat gevolgen kan hebben voor een uitkering bij arbeidsongeschiktheid. Kortom, het naleven van de wettelijke eisen beschermt niet alleen de voeten, maar ook de juridische en financiële positie van alle betrokken partijen.
Hoe Klep Safety helpt bij de juiste veiligheidsschoenen voor jouw bedrijf
Wij begrijpen als geen ander dat de keuze voor de juiste veiligheidsschoenen en werklaarzen in de agrarische sector niet altijd eenvoudig is. Klep Safety biedt een compleet pakket aan producten en diensten op het gebied van arbo en veiligheid, specifiek afgestemd op de behoeften van land- en tuinbouwbedrijven.
Wat wij voor jou kunnen betekenen:
- Een breed assortiment veiligheidsschoenen en werklaarzen die voldoen aan de geldende Europese normen en voorzien zijn van het CE-keurmerk.
- Persoonlijk advies op maat, gebaseerd op de specifieke risico’s en werkomstandigheden binnen jouw bedrijf.
- Ondersteuning bij het opstellen of aanvullen van je RI&E op het gebied van persoonlijke beschermingsmiddelen.
- Snelle levering dankzij tweemaal daagse bezorging in de regio, zodat jouw medewerkers nooit zonder de juiste bescherming hoeven te werken.
- Jarenlange expertise vanuit ons familiebedrijf, met medewerkers die de agrarische sector door en door kennen.
Wil je weten welke veiligheidsschoenen of werklaarzen het beste passen bij jouw werkzaamheden? Neem contact met ons op; we denken graag met je mee voor een veilige en gezonde werkvloer.